De 21ste Eeuw En Shinran’s Lering (2)

Rev. Prof. Shoken Yamasaki

Religie in vraag?

Religie is een cultureel verschijnsel waarvan de geschiedenis even oud is als de mensheid zelf.

Wanneer mensen geconfronteerd worden met een moeilijk probleem dat ze niet vanuit hun intellect of hun lichamelijke mogelijkheden kunnen oplossen, dan bidden ze (om heil) tot een wezen dat “geenzijds van de mensheid” zetelt. Men kan zeggen dat dit grosso modo de oorsprong van religie is. Het aantal godsdiensten in de wereld van vandaag, gebaseerd op culturele verschillen, is niet te tellen. Nochtans zijn ze alle gebaseerd op de vooronderstelling van het gebed, dat een vragen, een afsmeken is. Het gebed is immers het belangrijkste gemeenschappelijke aspect in elk van die voorts zo verschillende godsdiensten. Er is een Japans gezegde dat luidt: “Enkel wanneer men aan lijden toe is, bidt men tot de goden.”

Hieruit kan afgeleid worden dat, vermits de mensen individueel geconfronteerd worden met uiteenlopende problemen en vermits zij naar verschillende zaken verlangen, de religie aanvankelijk een zeer individuele aangelegenheid moet geweest zijn. Nochtans, met de aangroei van de bevolking en de organisatie ervan in stamverbanden en kleine staten, waren de goden die de diverse groepen aanbaden, eveneens verschillend. Vanaf dit stadium werd religie steeds meer een collectieve aangelegenheid. Vandaag de dag, met de menselijke overbevolking op Aarde, worden de conflicten tussen groepen en staten almaar erger en worden ze een bedreiging voor de wereldvrede. Bovendien hebben sommige staten, om een verworven voordeel te handhaven, beroep gedaan op kernwapens die zodanig gebruikt kunnen worden dat ze alle menselijk leven op Aarde kunnen uitschakelen.

Maar ook nu delen de menselijke wezens op het Ruimteschip Aarde met elkaar hetzelfde leven en dezelfde bestemming. We mogen immers niet vergeten dat wij deel hebben aan dezelfde aansprakelijkheid als passagiers samen aan boord van hetzelfde schip. We leven nu in een tijdperk waarin we onszelf in de eerste plaats moeten zien als mensen en niet meer als individu’s noch zelfs als naties.

Zoals ik hiervoor reeds zei, zal de 21ste eeuw zowel een tijdperk zijn van wetenschap als een tijdperk waarin de zin van de mensheid in vraag gesteld zal worden. Het zal een tijd zijn waarin ook religie in vraag gesteld zal worden. En in de eeuw die voor ons ligt zullen we dat zeker niet over het hoofd mogen zien.

 

Denken we b.v. na over volgende thema’s:

1. De verhouding tussen religie en wetenschap

Al te vaak verwart men bijgeloof met religie. Waar dit plaats heeft, zal het de mensen in nog groter lijden storten. Om dat te vermijden, dient religie te coëxisteren met wetenschap, in die zin dat beide aansprakelijk moeten zijn elk voor hun speciaal gebied.

De wetenschap heeft als voorwerp de betrekkelijke wereld der verschijnselen en kan bijgevolg geen aanspraak maken op kennis van het absolute. Dit is immers het domein van de religie. Het valt evenwel moeilijk de criteria vast te leggen waarmee bijgeloof, in de breedste zin van dit woord, omschreven en ontkracht kan worden.

Ik zou volgende criteria durven voorstellen:

Bijgeloof is:

- irrationeel beschouwd vanuit het standpunt van het hedendaagse wetenschappelijke denken;

- het berekenend verlangen naar stoffelijk voordeel;

- het ik-begeren naar persoonlijk welbehagen;

- tegenstrijdig met de wet van oorzaak en gevolg.

 

2. De verhouding tussen religie en politiek

Het is gevaarlijk staatsmacht te koppelen aan religie. Religie is immers iets waarover het individu vrijelijk zelf en voor zichzelf zou moeten beslissen. Het is een grove misstap voor een religie zichzelf aan individuen op te dringen door gebruik te maken van een politieke autoriteit.

Wanneer religie zich van dergelijke invloeden weet te vrijwaren, dan kan ze de persoon doen uitgroeien tot een volwaardig individu.

In deze zin geloof ik dat het religieuze denken, van nature uit, de juiste stap kan zijn naar het bevorderen van wereldvrede.

Ekō 40

De 21ste Eeuw En Shinran’s Lering

jikōji - 慈光寺

© 2004

info-at-jikoji.com

          home