Editoriaal - De Koning is dood…

Dezer dagen (begin augustus) wordt het nieuws gedetermineerd door het overlijden van Koning Boudewijn. Deze figuur wordt nù te allen kante geprezen voor zijn karaktersterkte, zijn luisterbereidheid, zijn betrokkenheid voor kansarmen.

Ook voor mij was dit heengaan bron voor een zekere ontroering. Om persoonlijke redenen wellicht. En zeker niet dat dit heengaan mij zo onverwacht overkwam: als boeddhist weet je dat het elk moment kan gebeuren en dat je met dat moment dient te leven. Elk overlijden is een hernieuwde uitspraak van de Dharma: dat van Boeddha Shakyamuni, dat van Shinran Shonin, dat van mijn meesters, dat van mijn ouders, van mijn vrienden. En last but not least dat van mezelf. (1)

Ontroering uit respect: reeds Shinran benadrukte dat men de ‘overheid’ dient te eerbiedigen. Latere Shin-generaties, vooral Rennyo, hebben deze eerbied zelfs uitgewerkt tot een zekere ‘wereldse waarheid’ voor de Jodo-Shinshu: de Shinboeddhist levert zich in vertrouwen over aan Amida’s Geloftekracht met het oog op Geboorte in het Reine Land, maar in deze Saha-wereld van begeerte, aversie en begoocheling schikt hij zich vertrouwensvol en in kinderlijke piëteit naar de maatschappelijke beslissingen van de ‘overheid’. Dat zo een uit historisch opportunisme opgerezen uitspraak meer dan eens geleid heeft tot spanningen, tegenstrijdigheden en conflicten, is vanzelfsprekend.

Het Boeddhisme heeft, in de loop van zijn 2 500-jarig bestaan, geen eigen politieke visie ontwikkeld. De Leer van de Boeddha richt zich immers tot elk van ons persoonlijk en biedt bijgevolg geen rigide sociale structuren, maar wél een attitude van mededogen ten opzichte van alle wezens zonder onderscheid. Bij sommige critici heeft deze houding een voorwendsel opgeroepen om het Boeddhisme te brandmerken als wereldvreemd. Waarbij (misschien wel opzettelijk…) over het hoofd gezien wordt dat het Boeddhisme noch werelds noch buitenwerelds noch wereldvreemd is.

De boeddhisten hebben dan ook voortdurend problemen gehad met ‘wereldse overheden’. Meest bekend voorbeeld hiervan is allicht de weigering van boeddhistische monniken te knielen voor de keizer van China (5de/6de eeuw). In Japan waren het vooral de nembutsu-volgelingen die “last kregen” met het Kamakura-bestuur (13de eeuw), met Nobunaga (16de eeuw), later nog met Keizer Meiji (19de eeuw) en zelfs tijdens W.O. II (vooral 1942-45). En ook hier was het niet altijd even gemakkelijk een modus vivendi met de politieke machten te vinden.

Toch meen ik dat juist de eerbied voor alle leven het Boeddhisme ertoe brengt ook eerbied (zij het daarom ook niet altijd gehoorzaamheid) te voelen voor de functie van ‘overheid’. In zijn maatschappelijk milieu wordt van de boeddhistische leek, in het bijzonder van de Shinboeddhist, verwacht dat hij een begrijpende houding kan aannemen en zich als burger onder de burgers, als landgenoot onder de landgenoten kan gedragen, en dit met de verantwoordelijkheid van de democraat (“alle wezens zijn gelijk voor de Boeddha”) en het - zo mogelijk - aanvaarden van overheidsbeslissingen.

Dat de Koning van België praktisch geen politieke macht uitoefent en enkel een symbolische of morele overheid vertegenwoordigt, speelt bij respect voor de Heengegane geen rol. Voor ons geldt hier immers vooral de menselijke verhouding.

Vast ook dit is onze relatie tot Amida, de Boeddha Oneindig Licht Oneindig Leven.

Namu Amida Butsu.

Shitoku

(1) “Het is voor mij, Shinran, alleen dat het allemaal gebeurd is.”

Op 4 augustus zonden we aan het Koninklijke Paleis volgende boodschap:

“Het Centrum voor Shin-Boeddhisme, de Tempel Jikoji en de Shinboeddhistische gemeenschap is België zijn diep geroerd door het smartelijk heengaan van Koning Boudewijn en bieden Koningin Fabiola, de nieuwe Vorst Albert II en het hele Koninklijke Huis hun oprechte deelneming aan.

Naar de traditie van onze Hoofdtempel Hompa Hongwanji (Kyoto, Japan) zal op de 49ste dag van het overlijden van de Koning, dit is 18 september a.s. in Jikoji een bijzondere memoriaal eredienst gehouden worden.”

Ekō 58

jikōji - 慈光寺

© 2007

info-at-jikoji.com
          home