Wat Zo Belangrijk Blijkt In J0d0-Shinshu Voor Een Hedendaags Westerling:
Waar Is Het Reine Land In Shinrans Religieuze Ervaring?

Myoshu Agnieska Jedrzejewska

Iedereen weet dat het invoeren van iets nieuws steeds een probleem stelt. Dat komt door de manier waarop de menselijke geest functioneert. De menselijke geest ontwikkelt de neiging de bekende wegen te volgen en nieuwe ervaringen uit de weg te gaan. Zelfs bij de zogenaamde durvers neemt de geest het risico op als een gekende en geliefkoosde ervaring. Er moet een sterk emotionele of rationele oorzaak aanwezig zijn om de menselijke geest ertoe te brengen een nieuwigheid te volgen. Dat is een alomgekend feit. Bijgevolg kunnen we bij de introductie van Jodo-Shinshu in Europa vanzelfsprekend moeilijkheden verwachten. Men heeft me gezegd dat aangezien Shinran Shonin met problemen geconfronteerd werd, ook wij die problemen zullen ontmoeten, maar dat we ons erover niet al te veel zorgen moeten maken.

Maar laten we toch deze problemen iets meer systematisch benaderen. We onderscheiden: (1) persoonlijke verschillen, die in alle situaties we het moeilijkst te behandelen zijn, (2) sommige moeilijkheden gekoppeld aan het ontbreken van een algemene strategie aangaande deze introductie (en dat bezorgt ons in Europa een wat chaotische indruk), (3) een zekere onbekwaamheid de Leer aan Europeanen helder en in een hedendaagse verstaanbare taal uiteen te zetten. Dit laatste punt lijkt gedeeltelijk gekoppeld te zijn aan de linguïstische moeilijkheden van het vertaalwerk, maar is voor een deel ook te wijten aan een niet voldoende duidelijke voorstelling van de Jodo-Shinshu-leer. Gevolg is dat vaak Jodo-Shinshu door Europese christenen geciteerd wordt als een boeddhistische intuïtieve benadering van Jezus Christus, en door heel wat Europese boeddhisten gezien wordt als een namaak-boeddhisme.

Voor de introductie van de Buddha-Dharma in Europa, kan men twee krachtlijnen vaststellen: (1) de mogelijkheden voor Europeanen de Leer te begrijpen, en (2) de wijze waarop de Leer wordt voorgesteld.

Wat voor omstandigheden hebben we in Europa?

Het grootste gedeelte van dit continent werd eens beheerd door het Romeinse imperium; toen deze macht verdween, vulde de Katholieke kerk dit vacuüm en werd Europa cultureel en politiek samengebracht onder de nieuwe macht van het christendom. De Europese middeleeuwen vormen in die zin een ééngemaakt Europa bestuurd vanuit het Vaticaan, vermits elke koning of keizer toen door de paus diende erkend en bevestigd te worden. Gedurende geheel de middeleeuwen was er in West- en Midden-Europa slechts één enkel onderwijsstelsel dat door monniken en priesters in het Latijn en in de christelijke geest gegeven werd. Enkel de oostelijke grensgebieden werden bestuurd eerst door het christelijke Constantinopel, dan, vanaf de 15de eeuw door het islamitische Ottomaanse Rijk. Het was een periode van minstens vijf eeuwen van onbetwiste dominantie van de Katholieke Kerk op het gebied van politiek, wetenschap, maatschappij, recht en moraliteit, kortom over alle leef- en denkpatronen. Het is ook in die omstandigheden dat alle Europese talen zich ontwikkeld hebben.

Ten tijde van de Hervorming in de 16de eeuw slaagde een deel van Europa erin zich vrij te maken van de alleenheerschappij van de paus, maar dit wijzigde niet ten gronde het denken noch de talen noch de cultuur noch zelfs de moraliteit. Dit bleef allemaal perfect in de christelijke traditionele lijn.

Zelfs tot op heden blijft de christelijke filosofie zo goed als de enig mogelijke voor de meeste Europeanen. De manier van denken, beheerst als ze is door de idee van een God-Schepper, maakt het praktisch onmogelijk een degelijk gevoel van zelfverantwoordelijkheid en een dieper inzicht in de menselijke natuur te ontwikkelen. Het discriminerend dualistische denken schept problemen voor het begrijpen van de andere kant van de munt en creëert het sterke geloof dat ons standpunt het enige juiste moet zijn.

We dienen er ook rekening mee te houden dat de langdurige activiteit van de Heilige lnquisitie heel wat mensen ertoe gebracht heeft - voor hun eigen veiligheid - enkel in de erkende christelijke catechismus te geloven. Die bloedige eeuwen van het middeleeuws Heilig Officie zijn weliswaar voorbij, maar problemen als abortus, organentransplantatie, genetische manipulatie vinden hun ontstaan in die christelijke denkvormen die voor Europa een culturele traditie geworden zijn, traditie die onbetwist, onbetwistbaar en niet voor analyse aanvaardbaar is.

Onder die omstandigheden zijn er twee aspecten bij de invoering van het Shinboeddhisme die cruciaal overkomen: (1) de taal en 2) een heldere doctrinaal correcte uiteenzetting.

We mogen niet vergeten dat bij het introduceren van een absoluut nieuwe filosofie, intiem verwant aan religie en aan het aanvaarden van de Buddha Dharma in een niet-boeddhistisch Europa, wij elke Europese adept in een beslist oncomfortabele positie brengen. Zo kan het zijn, zeker in het prille begin, dat elk ernstig Europees boeddhist een zekere sociale vereenzaming zal ondergaan. Dat betekent in feite dat het Boeddhisme de Leer is voor moedige er spiritueel rijpe mensen, zeker in de eerste tijden.

In de praktijk betekent dit ook dat om het even welke boeddhistische traditie kans heeft een plaats in Europa te vinden zo zij kan rekenen op de steun en de erkenning van andere boeddhistische bewegingen en zij voorgesteld wordt binnen het kader van de algemene lering van de Boeddha. Datgene dat van basisbelang is, dient degelijk onderlijnd te worden. De mensen kunnen niet op correcte wijze een bepaalde boeddhistische stroming situeren wanneer ze er geen besef van hebben wat de fundamentele leringen van Boeddha inhouden.

Wat kan voor Europeanen in het Boeddhisme van belang zijn? De essentie van de Buddha Dharma is doorslaggevend. Zo brengt het vervangen van het Godsidee door de wetmatigheid van het karma voor de geest een groot gevoel van bevrijding en een besef van zelfverantwoordelijkheid bij, in plaats van het berusten in de onvoorspelbaarheid van een God. Het ontbreken van nadruk op persoonlijkheid in het Boeddhaschap biedt ons de visie dat zulk een Geest als Boeddha alles en iedereen kan omvatten want los van elke discriminatie. De Boeddha is niet betrokken bij de oorzaak van ons lijden, want wij zijn aansprakelijk. Dit punt blijkt bijzonder opluchtend te zijn voor vroegere christenen. Het is immers moeilijk een absoluut vertrouwen te hebben in een God die ons door het veroorzaken of mogelijk maken van lijden iets wil bijbrengen. Het boeddhisme gaat over niet-ego en een niet-discriminerende relativering. Het Boeddhisme is er niet om geloofd te worden naar om ervaren te worden. Het Boeddhisme opent een perspectief op de tien kosmische richtingen en behandelt op gelijke wijze alle vormen van leven, in plaats van te focussen op de mensen en een preferente relatie God/mensen. Bovendien introduceert het Boeddhisme bijzondere spirituele praktijken die, zelfs op korte tijd, een gunstig effect op ons gemoed hebben. De kracht van mantra’s en meditatie was voor Europeanen een gewaardeerde ‘ontdekking’.

Bij het introduceren van het Shin-Boeddhisme bij beginners, zouden we in hoofdzaak Shinran Shonins religieuze ervaring en de unieke vaarde van Namu Amida Butsu moeten uitleggen, met voortdurende en positieve verwijzing naar de andere boeddhistische tradities. Maar nooit in cassante tegenstelling!

“Gedurende onmeetbare tijden in het verleden, met boeddha’s die in deze wereld verschenen ontelbaar als driemaal de zandkorrels van de Ganges, zijn we ontwaakt tot het grote gemoed van verlichting in zelfkracht. Na goede werken verricht te hebben ontelbaar als de zandkorrels van de Ganges, zijn wij nu in staat de karmische kracht van de Grote Gelofte te ervaren. Zij die het drievoudige shinjin van de Ander-Kracht verwezenlijkt hebben, moeten nooit geringschattend oordelen over de andere boeddha’s en bodhisattva’s (Yuishinsho-mon’i)

Het is, in de praktijk, in Europa zichtbaar waarom Shakyamuni Buddha het onenigheid zaaien in de sangha rekende tot een van de vijf grote overtredingen want zeker in het prille begin hebben alle boeddhisten in Europa elkaar broodnodig en zouden ze elkaar moeten steunen.

Feit is dat Jodo-Shinshu allicht de moeilijkste intellectueel te vatten boeddhistische lering is, ook voor lui die in een boeddhistisch milieu geboren zijn. Shinran en Honen werden niet goed begrepen door de Hiei-zan priesters. Shinrans zoon begreep zijn vader niet. En wij, wij zijn begonnen over Jodo Shinshu te spreken met gebruik van een christelijke terminologie en in een vergelijkende dialoog met het Christendom. Dat heeft de uiteenzetting van de Leer niet helderder geraakt.

Ofschoon alles in het Engels (5) kan gezegd worden, kan niet alles in het Engels beroerd worden. Alle Europese talen kunnen probleemloos naar elkaar toe vertaald worden. Als we de goede, degelijke, betrouwbare Engelse versie van de Jodo-Shinshu basisteksten verkrijgen, zullen de kwalificaties van de latere vertalers enkel een secundair probleem kunnen vormen.

(wordt voortgezet)

(5) bijdrage werd in het Engels geschreven. Onze lezers mogen gerust “Engels” vervangen door “Nederlands”.

Ekō 58
Wat Zo Belangrijk Blijkt In J0d0-Shinshu Voor Een Hedendaags Westerling:
Waar Is Het Reine Land In Shinrans Religieuze Ervaring?

jikōji - 慈光寺

© 2007

info-at-jikoji.com
          home