Boodschap van Go-Monshu Koshin Ohtani

Hoofdabt van Nishi-Honganji

Sinds de verwezenlijking van het Boeddhaschap door Shakyamuni, nu meer dan tweeduizend jaar geleden, heeft de Leer zich steeds verder verspreid. De laatste decennia kende deze uitbreiding zo een vlot verloop dat we nu gerust kunnen stellen dat het Boeddhisme zich in alle uithoeken van de wereld heeft gevestigd. We zijn heden dan ook aanbeland in een tijdperk waarin de nadruk niet zozeer meer gelegd dient te worden op de geografische verspreiding van de Leer, alswel op de innerlijke integratie, de aanpassing en groei ervan binnen elk van deze afzonderlijke verspreidingsgebieden.

De kern van het Boeddhisme zou men in hedendaagse termen kunnen verklaren als het van zichzelf afwerpen van een egocentrische levenswijze en het delen in, het deelnemen aan de dynamiek van het grenzeloze leven. Een mens kan niet leven als een geïsoleerd individu. Het is enkel door in relatie te treden tot andere wezens dat men geboren wordt, dat men groeit en ontwikkelt. Verder is het zo dat een individu enkel beschikt over een beperkte levensduur, maar dat ondanks deze beperking hij zichzelf blijft beschouwen als centrum van het universum, hij van zichzelf denkt eeuwig te zullen leven. Het is daarom niet verkeerd te zeggen dat de menselijke existentie berust op een contradictie. Het is de Leer van de Boeddha die ons op weg zet naar een wereld waarin deze contradictie van het menselijke bestaan wordt overstegen.

Het Boeddhisme houdt onvermijdelijk een zekere kritiek in op onze huidige levensopvattingen, wat velen ertoe aanzet de leringen van het Boeddhisme te verwerpen. Wanneer we de zaken echter nuchter bekijken, dan merken we dat het onmogelijk is een oplossing te vinden voor de fundamentele problemen die ons menselijk bestaan kenmerken door simpelweg onze verlangens te vergroten. Ook verkeren we in de onmogelijkheid om op een dergelijke manier de gevoelens van anderen op een juiste manier te vatten en weer te geven. Het is in het openlijk herkennen en erkennen van de fundamentele problemen van het menselijke bestaan, zoals ziekte, ouderdom en dood, alsmede in het herkennen van de aard van onze egocentrische verlangens, dat het Boeddhisme zijn oorsprong vindt. Het menselijke leven is begrensd, zo ook de menselijke gerechtigheid.

In het verleden zagen we hoe in Japan problemen van maatschappelijke aard en problemen omtrent religieus bewustzijn met elkaar verward werden. De bewering dat zelf-kracht (jiriki) tot niets diende werd zodoende gekoppeld aan het over het hoofd zien en zelfs stilzwijgend instemmen met sociaal onrecht. Ik hoop dat jullie de ernst van een dergelijke situatie inzien. Het gebeurt dikwijls dat een leven eindigt voor men zijn dromen kan realiseren en dat ónze rechtvaardigheidszin niet verenigbaar is met die van anderen. Ook al is dat zo, dan nog kan men zeggen dat het eigen leven waardevol is omdat het ondersteund en in stand gehouden wordt door een ander, dieper bereik van leven. In de idee dat de waarden van deze wereld alles en enig zijn ligt het grote probleem van de hedendaagse secularisatie.

Centraal in de Mahayana-leringen staat het beeld van de bodhisattva, het wezen dat naar verlichting streeft en de praktijken die daartoe nodig zijn vervult. In één van zijn betekenissen verwijst de term “bodhisattva” naar de vorige levens van Shakyamuni Buddha. In een andere betekenis wordt de term niet meer beperkt tot Shakyamuni, maar wordt hij toegepast op mensen die zich in hun streven naar verlichting inspannen in het vervullen van de praktijken. Deze inspanning wordt gekarakteriseerd door “het weldadig zijn voor zichzelf en anderen”, hetgeen betekent dat, gebaseerd op het ontstaan in afhankelijkheid of leegheid, men omwille van de bevrijding over een vrije en grenzeloze activiteit beschikt, zowel ten gunste van zichzelf als ten gunste van anderen. Dit gegeven is van groot belang in de Mahayana-traditie en is in onze huidige situatie uitermate betekenisvol.

Gezien vanuit het perspectief van het bodhisattva-ideaal, kan men de Reine-Landtraditie beschouwen als zijnde geworteld in de Kracht van de Voortijdelijke Gelofte van Dharmakara Bodhisattva, die nadat hij de verlichting verwezenlijkte Amida Buddha werd. Alhoewel we Dharmakara niet als een historische feitelijkheid kunnen beschouwen, kunnen we toch zeggen dat hij als bodhisattva de ultieme manifestatie is van het weldadig zijn ten opzichte van anderen. Shinran Shonin heeft duidelijk gemaakt dat de Kracht van de Voortijdelijke Gelofte de facto hier en nu in ons werkzaam is als Namu Amida Butsu. Namu Amida Butsu is de werkzaamheid van het Mededogen dat dwaze wezens ertoe brengt het Boeddhaschap te verwezenlijken. Het aanvaarden van Namu Amida Butsu wordt Shinjin of het Ware Vertrouwen genoemd; de persoon die dit vertrouwen realiseert wordt de ware volgeling van de Boeddha of de wonderbaarlijke persoon genoemd. Als volgelingen van Shinrans Leer kunnen we niet zeggen dat de mens van Shinjin een bodhisattva als zodanig is, wel dat deze de aard van een bodhisattva in zich weerspiegelt. Dit betekent eerstens dat dergelijke mensen, zolang zij leven, gewoon mens zijn en blijven; ten tweede dat zij als mens een leven leiden dat gecentreerd is rond Namu Amida Butsu. Van personen die Shinjin gerealiseerd hebben, wordt gezegd dat zij in het Stadium van de Waarlijk Gevestigden of in het Stadium van Niet-Terugvallen verblijven. Dit betekent niet zozeer dat ze niet terug zullen vallen in lagere bestaansvormen, maar veeleer dat zij een transformatie hebben ondergaan, een transformatie van een levenwijze van zelfgenoegzaamheid naar een leven van vertrouwen in Namu Amida Butsu.

Onze wereld wordt overspoeld met dingen die vals zijn, onecht zijn, denken we alleen maar aan namaakjuwelen, nagebootste kunstwerken, vals geld, etc… Men zegt dat teneinde in staat te zijn deze vervalsingen te doorzien, men in directe aanraking dient te komen met datgene wat echt is. Wanneer men weet wat authentiek is, herkent men ook wat dat niet is. Wanneer we deze regel op ons bestaan toepassen, dan zien we dat we onszelf als mens omringen met onechte dingen, dat we voortdurend bezig zijn met het valse te vergaren, en zo niet in staat zijn het echte te herkennen. Het is enkel wanneer we het Ware en Werkelijke - Namu Amida Butsu - ontmoeten, dat we bekwaam worden in het zien van onze zelf-natuur.

Als voorbeeld hebben we het leven en de werken van Shinran Shonin, een leven dat gekenmerkt werd door vertrouwen in Namu Amida Butsu; alsook het leven van al diegenen die ons zijn voorgegaan en die oprecht het pad hebben bewandeld dat Shinran heeft uiteengezet. Als we de afzonderlijke gebeurtenissen uit het leven van elk van hen zouden onderzoeken, vinden we ongetwijfeld hier en daar vergissingen die ze hebben begaan. Wanneer we echter het leven van deze mensen in een ruimer daglicht stellen, bemerken we dat hun leven gekenmerkt wordt door een wonderbaarlijkheid die alle mogelijke individuele fouten overstijgt. Zo vinden we onder hen mensen die zich oprecht verheugden in het leven dat ze hadden gekregen; mensen die ondanks de pijn van het menselijke bestaan, niet hebben getracht dit bestaan te ontlopen, maar integendeel in zichzelf een diepere rijkdom van denken en voelen hebben ontwikkeld; mensen die niet enkel het belang van hun persoonlijke leven inzagen, maar ontwaakten tot de betekenisvolheid van alle leven.

Onze toekomst is zeker en vast niet rooskleurig. We worden op wereldschaal geconfronteerd met de achteruitgang van het leefmilieu; met oorlogen en etnische twisten; met een groeiende kloof tussen arm en rijk; met de ontwaarding van het familieleven. Wat we nodig hebben, is niet die vormen van denken en religie die enkel hun geluk zoeken in wereldse waarden, en die er enkel op uit zijn hun eigen aanhang te vergroten; maar een religie en spiritualiteit die personen voortbrengt die vreugde vinden in het leven dat ze hebben gekregen, met eerbied voor het leven van anderen.

Met is mijn hoop en wens dat jullie door middel van persoonlijke en gezamenlijke studie van de Boeddha-Dharma zullen bijdragen tot dit doel.

Ekō 67

jikōji - 慈光寺

© 2007

info-at-jikoji.com
          home