Het Gemakkelijke Pad

Zoals wellicht de meesten onder ons ben ik eerder toevallig met de Jodo-Shinshu in aanraking gekomen. Een krantenartikel met de merkwaardige titel “Boeddha in Vlaanderen”, bracht ons in contact met Shitoku én met de Leer. Het nemen van de Drievoudige Toevlucht binnen de Reine- Land school was daarentegen niet meer toevallig, maar een bewuste stap. Doorslaggevend daarbij was de keuze voor het ‘Gemakkelijke Pad’.

We weten allemaal dat we, bij het beleven en verwezenlijken van de Leer twee mogelijkheden hebben: ofwel kiezen we voor het moeilijke, ofwel voor het gemakkelijke pad. Het onderscheid tussen beide, het ‘Pad der Wijzen ‘ en het ‘Pad van het Reine Land’, werd reeds vijf eeuwen na Shakyamuni gemaakt door Nāgārjuna.

Dat de weg naar Amida’s Reine Land niet moeilijk hoeft te zijn, lezen we in Shoshinge, waar Shinran naar Nāgārjuna verwijst met de volgende woorden:

“Hij verduidelijkte de meest verheven Leer van het Mahāyāna om de vreugdetoestand, het Reine Land te verwezenlijken. Hij toonde aan dat de moeilijk praktijken een pijnlijke reis over land zijn, maar dat de gemakkelijke praktijk als een prettige bootreis is.”

Van toen ik over Shinrans leven hoorde vertellen, hoe hij zelf had ervaren dat hij, noch door langdurige meditatie, noch door diepgaande studie de Verlichting kon verwezenlijken; hoe hij in een periode waarin het bestuderen en het beleven van de Leer én dus ook het realiseren van Nirvana voorbehouden was aan een elitaire groep, consequent de leer van de gemakkelijke praktijk verspreidde en het Boeddhisme voor iedereen toegankelijk maakte, was ik overtuigd dat dit ook mijn weg was. Vol bewondering en verering voor Shinran Shonin - zijn non-conformisme, zijn grote mededogen met de gewone mens, zijn totaal gebrek aan eigenbelang - en gegrepen door zijn vertolking van Amida’s Oneindige Mededogen, wilde ik het Pad van de Boeddha betreden.

Maar hoe moet je als Westerling, geboren in een land met amper een paar decennia Boeddhisme en met een christelijke omgeving en opvoeding daaraan beginnen?

Het gemakkelijke pad als “een prettige bootreis”…

Voor mij, geboren onder het teken vissen, en getogen te Oostende, klonk dit erg uitnodigend. Maar wat houdt het in?

Zoals de naam al doet vermoeden, is het volgen van het Pad van het Reine Land éénvoudig. Er worden geen ingewikkelde praktijken, geen moeilijke rituelen, geen zware studies verlangd. Neen, de spil waar alles om draait is de Nembutsu: de Geboorte verwezenlijken door in Vertrouwen de Nembutsu uit te spreken. Is dat niet onvoorstelbaar? Namu Amida Butsu: zes karaktertekens waarop een heilsleer is gebouwd. En toch is het zo! Shinran zegt zelf:

“Wat mij, Shinran, betreft, ik heb u niets uitzonderlijks te melden. Ik kan alleen datgene herhalen wat ikzelf in volle vertrouwen heb aanvaard van een waardevol mens: ‘Zeg enkel de Nembutsu en wordt aldus door Amida gered’.”

Het zeggen van de Nembutsu is eenvoudig, de Naam is gemakkelijk uit te spreken, ook voor een kind of voor iemand die ongeletterd is. Maar…

Shinran gaat verder:

“Wanneer nu iemand de Nembutsu zegt in volle vertrouwen, dan wordt hij beslist boeddha. Welke studie zou men dan nog kunnen nodig achten, buiten dit vertrouwen?”

En hier komen we aan hèt struikelblok op het gemakkelijke pad. Want: de intentie van waaruit de Nembutsu uitgesproken wordt is cruciaal. Sterker nog, de mens van Shinjin spreekt uiteindelijk de Nembutsu uit zonder de minste intentie.

Om door de Nembutsu verzekerd te worden van de Geboorte is er vertrouwen nodig. Vertrouwen: dat kom je telkens weer tegen in de Jodo-Shinshu. Vertrouwen is hèt Leitmotiv van de Reine-Landschool: het komt altijd weer terug…

Vertrouwen in de geloftekracht van Amida, vertrouwen dat Amida zich naar onze vergankelijke wereld toeneigt om ons te redden, vertrouwen dat op een bepaald moment de Ander-Kracht inhaakt op onze zelfkracht, dat onze jiriki-praktijk opgenomen wordt in Tariki, dat onze praktijk de praktijk van de Boeddha wordt en dat Tariki ons verzekert van de Geboorte in het Reine Land.

Maar goed, dat is het eindpunt (of het beginpunt…), dat is waartoe de gemakkelijke weg ons kan leiden. De vraag is: hoe leef je dat gewone, dagelijkse leven met de Nembutsu?

Je bent gegrepen door de Leer van de Boeddha, je hebt gekozen voor de gemakkelijke weg, en je gaat de Nembutsu beoefenen.

Mijn ervaring is, dat dit in het begin hoofdzakelijk een wils-act is, je denkt eraan en je neemt jezelf voor een X-aantal keren per dag de Nembutsu te zeggen. ‘s Morgens en ‘s avonds zeg je de Nembutsu voor je boeddhabeeldje; als je het moeilijk hebt, als je raad nodig hebt, als je niet kunt slapen, als je wakker wordt, zeg je de Nembutsu. Je haalt de Nembutsu binnen in je leven, je begint ermee te leven.

En daar groei je in: je merkt bij jezelf dat je veelvuldiger de Naam uitspreekt, en in andere omstandigheden. De Nembutsu wordt niet langer alleen gezegd bij het zien van een boeddhabeeld of bij het denken aan de Boeddha; nu gaat de Nembutsu een leven binnen jouw leven leiden. Je ziet een begrafenisstoet en je zegt de Nembutsu, je ziet een dode kat langs de kant van de weg en je zegt de Nembutsu; je bent onder de indruk van de zonsondergang en je zegt de Nembutsu, je wordt overweldigd door de schoonheid van de winterzee en de Nembutsu komt in je op…

Stilaan vergezelt de Nembutsu je in alle aspecten van je leven, en wat eerst een doordachte daad was, wordt een spontaan overvloeien, wordt een opwellen, wordt een uiting van de boeddha-natuur in jezelf. Door te leven met de Nembutsu ga je alles wat je meemaakt ook anders ervaren. Je voelt je ingebed in het Grote Mededogen, je voelt je omvat en niet meer losgelaten, je wordt overspoeld door een vloedgolf van dankbaarheid, en geleidelijk aan groeit het vertrouwen en de zekerheid dat je vertrouwen terecht is. Zo voedt de Nembutsu het vertrouwen en zo wordt de Nembutsu tenslotte een uiting van dat Vertrouwen. Onlosmakelijk, niet te scheiden, als een Siamese tweeling.

Op dat punt is de Nembutsu alles: gedenken, hulde, dank…; op dat punt is de Nembutsu ook niets. En zo hoort het ook, zonder intentie, zonder bijgedachte, zonder vragen, geen gebed, geen bezwering…

Uiteindelijk is de Nembutsu leeg, en leeg wil hier zeggen, ontdaan van alle gehechtheden en beschik baar voor Amida die tot ons spreekt. Dan ontdekken we onze ware natuur.

Je kunt je leven lang over de Nembutsu studeren. Theorie, filosofie, mystiek, het is er allemaal, het is allemaal uitgewerkt, het klopt allemaal en het is heel boeiend. Maar voor mij persoonlijk is het de subtiele éénvoud van de beleving die het gemakkelijke pad de moeite waard maakt. Het gemakkelijke pad als een ‘prettige bootreis’: ik aanvaard in volle vertrouwen dat ik, met Amida als gids, de thuishaven bereik…

Namu Amida Butsu

Ekō 72

jikōji - 慈光寺

© 2007

info-at-jikoji.com
          home