Het Edele Achtvoudige Pad (5)

José Pimienta

De zevende stap op het Edele Achtvoudige Pad is de juiste opmerkzaamheid. 

In de Syllabus Boeddhisme Deel I [4] wordt, kort samengevat, gezegd dat de juiste aandacht of opmerkzaamheid betekent:

· het scherpen van de geest,

· het beheersen van de aandacht voor al wat er binnen en buiten gebeurt,

· het bewust uitfilteren van de ervaringsgegevens die het bewustzijn in- en uitgaan, d.i. gadeslaan zonder te interpreteren.

Praktisch gezien betekent dit, bijvoorbeeld je voet op de grond zetten en je van niets anders bewust zijn dan van je voet die je op de grond zet. Wanneer je een lepel in je mond steekt en je bent van niets anders bewust dan van die lepel die in je mond steekt, dan ben je opmerkzaam.                        

                                               ***

Op het moment dat je volkomen opmerkzaam bent, is al het andere volkomen uit je gedachten verdwenen.

Ander voorbeeld: iemand die de Dharma studeert en er volledig in opgaat, die zich bewust is van wat hij leest (studeert), heeft de juiste aandacht. Een persoon die zich 100 % verdiept in om het even wat hij doet, heeft de juiste aandacht.

Opmerkzaamheid is éénpuntig. Die éénpuntigheid maakt dat je problemen loslaat, omdat je niet aan twee dingen tegelijk kunt denken.

De juiste opmerkzaamheid wil zeggen dat je de hele tijd opmerkzaam

en gewaar bent.

***

De vier fundamenten van opmerkzaamheid zijn:

1 opmerkzaamheid ten aanzien van het lichaam (handelingen, bewegingen, adem);

2 opmerkzaamheid ten aanzien van het gevoel (fysieke gewaarwordingen, emotionele gevoelens);

3 opmerkzaamheid ten aanzien van het denken (onze denkprocessen, weten dat het denken plaatsvindt, weten dat de geest in werking is, weten dat er een gedachte is, en die gedachte kennen);

4 opmerkzaamheid ten aanzien van waar de geest zich mee bezig houdt (weten of een gedachte heilzaam of heilloos is).

***

· Als we onze in- en uitademing gadeslaan, dan is dat opmerkzaamheid ten aanzien van het lichaam.

· Als we soms overrompeld worden door angst, of medelijden ervaren voor iemand, en ons daar sterk bewust van zijn, dan is dat opmerkzaamheid ten aanzien van het gevoel.

· Als we beseffen dat we gestoord worden door gedachten, hebben we opmerkzaamheid ten aanzien van het denkproces.

· Als we beseffen waarmee we bezig zijn en waartoe ons dat eventueel kan leiden, als we doorhebben dat een gedachte heilzaam of heilloos is, zijn we bezig met opmerkzaamheid ten aanzien van de objecten van de geest.

· Opmerkzaamheid is weten wat we voelen, denken en doen.

· Opmerkzaamheid gaat samen met helder begrip.

***

Opmerkzaamheid is de factor van het weten, het simpele weten dat zo kort en bondig wordt uitgedrukt in een Japanse haiku:

"De oude vijver
De kikker springt
Plomp"

Door het feit dat de kikker in het water springt, gebeuren er een heleboel dingen.
De essentie van de zaak is echter Plomp, de rest zijn randverschijnselen.

Opmerkzaamheid in spreken en handelen heeft helder begrip als metgezel nodig: weten wat het doel is, wat de middelen daartoe zijn, en wat de resultaten moeten zijn.

Opmerkzaamheid is vaardig handelen, een helder begrip, de wijsheid die kan onderscheiden.

Opmerkzaamheid spreekt geen oordeel uit, maar in helder begrip zit het aspect van nuancering.

"Wie vol energie is, oplettend, zuiver in zijn handelen, een juist onderscheid maakt, zelfbeheersing bezit, op de juiste manier leeft en waakzaam is, zijn roem vermeerdert voortdurend."

[Dhammapada II,24]

Namu Amida Butsu                            

[4] Auteur Sh. A. Peel, Uitg. De Simpele Weg, Antwerpen, 1995

Ekō 92
Het Edele Achtvoudige Pad

jikōji - 慈光寺

© 2003

info-at-jikoji.com

          home