Wat Is Het Boeddhisme (8)

Myōkai R. Franck

In deze reeks worden enkele essentiële leerpunten van de Leer gebracht, die aan de basis liggen voor het onderricht van alle scholen en stromingen.  Ook shinboeddhistische leerpunten worden behandeld.  Hiervoor werd selectief geput uit ‘272 Vragen en Antwoorden over het Boeddhisme, ten behoeve van de Shinboeddhist’,  een onuitgegeven werk van de hand van de auteur.

Wording, wedergeboorte

Wat is de eigenlijke oorzaak van de wording?

"Van alle passies is begeerte de grootste
Omdat ze al het lijden veroorzaakt."
(Yogācāra-bhūmi-śāstra)

De meest doorslaggevende factor die het leven en de bestaansvormen in beweging houdt zijn de mentale energieën: de wil, de dorst, de begeerte om (opnieuw) te bestaan, te worden.

Hoewel dorst (of begeerte) de meest tastbare en de meest voor de hand liggende oorzaak van de ‘wording’ (en bijgevolg ook van het lijden) lijkt te zijn, ligt de werkelijke oorzaak elders met name bij de onwetendheid (avidyā).

 

Wat gebeurt er dan na elke dood?

"Zeker is de dood voor de geborenen,
En zeker is de geboorte voor de doden."
(Bhagavad Gītā)

Hoewel er geen duurzame, onveranderlijke substantie is (en er bijgevolg ook niets van het ene moment naar het volgende kan overgaan) stoppen de fysieke en mentale energieën niet bij de dood maar veroorzaken zij een nieuw bestaan, dat wedergeboorte wordt genoemd.

Zelfs nu, terwijl we leven, worden we elk moment geboren en sterven we elk moment. Ook in dit leven veroorzaakt het ene gedachtemoment het volgende gedachtemoment.

Wanneer het fysieke lichaam niet meer in staat is om voort te leven, sterven de energieën niet, maar gaan zij, overeenkomstig de karmische wetmatigheid, over in een nieuwe bestaansvorm en deze zal, op zijn beurt, ook verder heen en weer geslingerd worden in een onophoudelijk komen en gaan van geboorte - en - dood (samsāra)

Het is de continuïteit van dezelfde reeks. Het verschil tussen dood en geboorte is slechts een gedachtemoment.

 

Wat is ‘wedergeboorte’?

Het begin van een nieuwe bestaanscyclus.

 

Is deze wedergeboorte een ‘reïncarnatie’?

Reïncarnatie is geen boeddhistisch begrip.

Het impliceert immers het bestaan van een ātman, een eeuwige, onsterfelijke zielsentiteit, een metafysische wezenskern die, overeenkomstig de wetmatigheid van het karma, van de ene levensvorm naar een volgende levensvorm zou overstappen.

In het boeddhisme spreekt men daarom van wedergeboorte.

 

‘Wat’ wordt er dan opnieuw geboren?

"Al wat ik ben is de som van alle wezens [van toen tot nu]
En het product van mijn eigen denken en doen." [1]

Evenals met betrekking tot elk ander metafysisch standpunt heeft de Boeddha zich hierover verder niet uitgelaten - hoezeer zijn discipelen hierover ook aandrongen.

Oordelend dat ophelderingen hieromtrent van geen enkel nut waren, ontmoedigde hij al bij voorbaat elk onderzoek door aan te geven dat wat herboren wordt niet hetzelfde is en evenmin iets anders.

 

Wat is de oorzaak van wedergeboorte?

Wedergeboorte is het directe gevolg van

* de karmische wetmatigheid van oorzaak en gevolg (goed en slecht karma), die op zijn beurt een gevolg is van

* de volitionele mentale activiteit (de 4e component van de pañca-skandha) en de

* fundamentele onwetendheid (avidyā) en ‘dorst’ (trishnā) naar een nieuw bestaan overeenkomstig het proces van ‘Ontstaan in Afhankelijkheid’ (pratītya-samutpāda) waardoor de karmische wetmatigheid, die op wilsdaden berust, zijn beloop moet hebben.

 

Hoe kan men zich van de wedergeboorte bevrijden?

Door de causale keten te onderbreken (door het opheffen van onwetendheid stoppen de wilshandelingen (karmische vormingen: het ontstaan van karma); door het opheffen van de wilshandelingen, stopt het bewustzijn, enz.).

Normaal is dit een trapsgewijs onthechtingproces gedurende ontelbare wedergeboorten; principieel is dat tot het moment van bevrijding (Verlichting) van de (ego-)gehechtheid, waardoor  ook de oorzaak van het lijden - wat wedergeboorte inhoudt - opgeheven wordt.

[1] ‘What I am, my very existence, the fact of my presence here now is due to my brothers, it’s the result of brotherhood.  Life is like a huge mesh net.  As the meshes are all interconnected, so are we interrelated and interdependent.  Because all life is one, we respect all life.’  (Gyōmay M. Kubose, Everyday Suchness).  Dit is beseffen dat ik letterlijk slechts kan voortleven dankzij alle andere wezens.

Ekō 97
Wat Is Het Boeddhisme?

jikōji - 慈光寺

© 2003

info-at-jikoji.com

          home